|
روزنامه ایران: چهارشنبه 25 آذرماه 1388 / سید جواد میر خلیلی
هفته پژوهش، بهانه خوبی برای واکاوی مجدد بحث مهم و اساسی پژوهش است که کمتر بدان توجه شده و میشود؛ در حالیکه اگر امر پژوهش در کشور به صورت جدی پیگیری و بدان اهتمام میشد، بیشک زمینههای بسیار مناسبی برای ترقی و شکوفایی تمدن ایرانی- اسلامی ما فراهم میشد. چنانکه مقام معظم رهبری در یکی از دیدارهای خود در سال 86 فرمودند: "پیشرفت کشور، تنها بر اساس الگوی اسلامی- ایرانی امکانپذیر است و مهمترین وظیفه نخبگان، اعم از دانشگاهی و حوزوی، تنظیم نقشه جامع پیشرفت کشور بر اساس مبانی اسلام است... اگر این الگوی اسلامی- ایرانی در مرحله عمل به اجرا گذاشته شود، قطعاً به الگوی مورد استفاده کشورهای دیگر تبدیل خواهد شد؛ همانگونه که بسیاری از کارها و موفقیتهای ملت و کشور ایران برای دیگر کشورها و ملتها الگو شده است." حال با توجه به این مقدمه، در این نوشتار به بسترسازیها و راهکارهای شکلگیری پژوهش خواهیم پرداخت.
برای بسترسازی در زمینه تحقیق، نکاتی میبایست ملحوظ شود که چنانچه انجام گیرد، امید به آیندهای روشن برای پژوهش و تحقیق شکل میگیرد: الف) جدی گرفتن و در رأس قرار دادن امر پژوهش و تحقیق؛ چنانکه مقام معظم رهبری در دیدارشان با اساتید دانشگاههای کشور در سال گذشته فرمودند: "اگر پژوهش را جدی نگیریم، همچنان با مشکل وابستگی به منابع علمی خارجی و عدم استقلال علمی و دانشگاهی کشور رو به رو خواهیم بود." و در مورد دیگری، ایشان جدی گرفتن تحقیق و پژوهش را هویتبخش و ضامن استقلال و عزت ایران اسلامی دانستند و البته پرهیز از اتلاف وقت در این راستا: "امروز یکی از مهمترین مسائل برای حفظ هویت، استقلال، عزت و آینده ملت ایران، جدی گرفتن تحقیق علمی و حرکت مصمم و برنامهریزی شده در جهت ارتقای علمی کشور بدون اتلاف وقت است؛" ب) ارتقای روحیه تحقیق و پژوهش در دانشگاهها؛ این مسئله را میتوان از مهمترین موارد در این ارتباط عنوان کرد؛ چرا که تا روحیه و زمینههای پژوهش در محافل علمی ایجاد نشود، نمیتوان انتظار تحقیقات سودمند را داشت؛ ج) باور به اقتداربخش بودن علم بومی؛
چنانکه باز هم از تعابیر رهبر معظم انقلاب در اینباره میتوان استفاده کرد که فرمودند: "علت اینکه در سالهای اخیر بر مسئله تولید علم و لزوم شکستن مرزهای علمی تأکید شده، زمینهسازی برای علم درونزا و تولید بومی علم است. بنابراین، باید نگاه به دانشگاه، استاد و دانشجو بر مبنای چنین دیدگاهی باشد و تولید علم در سطح دانشجویان و دانشگاهها جدی گرفته شود.
اما راهکارها و پیشنهادهایی برای شکلگیری بسترهای پژوهشی: 1. برای اینکه هر کاری به سامان برسد، میبایست درد و مشکل را شناخت؛ اینکه مثلاً چرا تحقیقات و پژوهشهای ما با توجه به ظرفیت کمّی نیروی انسانی، زیاد نیست و یا دانشجو به سمت آن نمیرود که پژوهشگر شود. البته برخی از آنها را میتوان به کمتوجهی به حوزه پژوهش نسبت به سایر حوزهها ربط داد؛ چنانکه درصدی از بودجهای که برای ورزش و یا سایر موارد هزینه میشود، در این عرصه مهم و حیاتی و آیندهساز خرج نمیشود؛ چنانکه متأسفانه گاه ارزش مالی یک تحقیق برتر حتی به پای هدیه زننده یک گل در ورزش فوتبال هم نمیرسد!
بنابراین، در درجه اول میبایست درد را شناخت، بعد به سراغ شناسایی آنها رفت که میخواهند محقق شوند و نه صاحب مدرک؛ 2. آنگاه، کارگروههایی شکل گیرد که شیوههای پژوهش، آنهم در هر عرصه از علایق پژوهشگر را آموزش دهد؛ که متأسفانه به کرّات، دانشجویانی را میتوان دید که هنوز در روشها ماندهاند و البته اصول تحقیق و پژوهش علمی؛ 3. تخصص در یک زمینه؛ این ضعف بزرگی است که هنوز بدان نپرداختهایم؛ اینکه مثلاً در فلان رشته، و در فلان حوزه تخصصی، یک متخصص نداشته باشیم؛ مثلاً یک شخص و یا یک گروه به صورت تخصصی بر روی موضوعی خاص و حوزهای خاص تمرکز کنند؛ 4. بهادادن و ارج نهادن به پژوهشگران و حاصل کار آنها؛ باید باور کرد که پژوهشگر به نسبت دانشجو کم است؛ آنکه دانش میجوید، لزوماً پژوهشگر نیست؛ پس قدر آنها که پژوهشگرند، دانسته شود و البته رهبری و مدیریت کردن آنها با به کارگیریشان در کارگروههای تخصصی و مورد علاقه افراد. و البته نکاتی دیگر که در این مجال اندک نمیگنجد.
در خاتمه این نوشتار، سخن را با بیانی دقیق و حسابشده از رهبر معظم انقلاب به پایان میبرم که در دیدارشان با اساتید دانشگاههای کشور فرمودند: "با حضور مستمر و ارتباط نزدیک با دانشجویان، همان سنتی را پیشه کنید که در حوزههای علمیه بود و هست؛ یعنی سنت شاگردپروری، شناسایی و پرورش دادن شاگردانی پژوهشپیشه."
به امید روزی که پژوهش و تحقیق، نهادینه شود و راه خود را باز جوید.
 نقل قول این متن | تعداد مشاهده :161 | چاپ
|
