|
روزنامه قدس: یکشنبه 20 دی 1388 / سید جواد میرخلیلی
نشست علمی- تخصصي «نوانديشي دینی در ايران؛ صورتبندي و آسيبشناسي»، از سلسله پیش نشست های تخصصی همایش نواندیشی دینی، در روز پنجشنبه 17 دي ماه سال 1388 از ساعت 45/9 تا 12 در سالن همايشهای پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم با حضور جمعي از كارشناسان و علاقهمندان به مباحث نواندیشی برگزار شد. در اين نشست علمی که با مشاركت دفتر جنبشنرمافزاری و علمي پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و معاونت پژوهشي نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري بر پا شد، آقایان دكتر مسعود پورفرد و حجتالاسلام و المسلمين حسين ديبا به سخنرانی و بیان دیدگاه های خود پرداختند.
لازم به ذکر است که نتايج و دستاوردهاي حاصل از گفتمان و سخنراني كارشناسان اين جلسات در قالب كتاب و منشوراتي براي ارائه در همايش نهايي كه قرار است به احتمال فراوان در خرداد ماه سال جاري برگزار شود، تهيه و تنظيم ميشوند.
دکتر مسعود پورفرد، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی که یکی از سخنرانان این نشست علمی بود گفت: اهداف بنده از طرح این بحث شامل این موراد می شود:1. توصيف و بازخوانی گفتمان نواندیشی دينی به لحاظ رويکرد، خاستگاه، ماهيت و عملکرد آنها 2. توصيف صورت بندی نواندیشی در جمهوری اسلامی 3. تاکید بر گفتمان نواندیش اصیل و کارامد.
آن گاه ایشان با بیان این مطلب که گفتمان نواندیشی دینی مجدِّد در دوره جمهوری اسلامی ایران مظلوم واقع شده است شاهد ادعای خود را این مطلب دانست که اکثر بنیانگذاران این گفتمان از جمله شهیدان مطهری، بهشتی و مفتح و حضرت آیت الله خامنه ای با خشونت و ترور مواجه شده اند.
وی در ادامه گفت: پروژه نواندیشی در غرب در دو زمینه تولید اندیشه های سیاسی و رهبری جنبش های اجتماعی و سیاسی نقش مهمی ایفا کرده است اما نواندیشی دینی در ایران
بیشتر در رهبری جنبش های سیاسی و اجتماعی تاثیرگذار بوده است و در دوره ابتدایی استقرار انقلاب اسلامی تحت تاثیر نواندیشانی مانند آل احمد و شریعتی واقع شده بود اما بعد از جنگ تحمیلی در عرصه تحولات سیاسی- اجتماعی و گسترش جامعه مدنی، امکان استفاده از تجربه نواندیشان قبلی و حتی نقد آنان به تدریج در تعامل با ساختار سیاسی مهیا شده است.
دکتر پورفرد، نواندیشی را تفکر عقلانی و انتقادی دانست و ادامه داد نواندیشی، مقدمه ای از جنس کار فکری است که پروژه عقلانی کردن ساحت های زندگی را از طریق انتقاد و آینده نگری دنبال می کند و نواندیشی دینی، عقلانی کردن نصوص دینی و ساحت های زندگی را دنبال می کند وهممچنین رابطه دین و دنیای معاصر را تبیین می کند.
وی در ادامه، نواندیشان دینی را بر اساس گرایش های دینی به سه دسته متجزّی، متجدِّد و مجدِّد تقسیم و گفت: نواندیشی دینی که در جمهوری اسلامی کارآمد و دارای اصالت است همان نواندیشی مجدد است که برخی از شاگردان امام از جمله شهید مطهری و مقام معظم رهبری آن را دنبال کردند.
این استاد دانشگاه، پای بندی به نظام دانایی دینی، اعتقاد به اخلاق عملی و کاربردی در جامعه، پایبندی به عدالت اقتصادی و رفع فاصله طبقاتی و رویکرد توسعه اقتصادی و توسعه پایدار را از شاخص های نواندیشی دینی ذکر کرد و ادامه داد: نواندیشان دینی، عقل شهودی و معنویت را در مقابل عقل ابزاری مدرنیته تقویت کرده و به تقدم شریعت و عرفان بر سایر حوزه های علوم معتقدند و آزادی ها را محدود و مقید به شریعت کرده و آزادی را تابع دین می دانند و با التقاط مقابله و مخالفت می کنند.
عضو شورای علمی گروه علوم سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشی سیاسی در ادامه گفت: نواندیشی مجدد در عصر جمهوری اسلامی در مرحله دوم بازخود اندیشی به دنبال تلاش و اجتهاد برای فهم امور جهان معاصر است که در حوزه معرفت شناسی و ترویج عقلانیت، آرا و اندیشه های علامه طباطبایی و امام خمینی (ره) و در حوزه فقه اجتماعی و سیاسی، کلام و فلسفه شهید مطهری و در تشکیلات سیاسی و تحزب شهید بهشتی و در نظریه پردازی اجتماعی و سیاسی آراء شهید صدر را مورد بازشناسی و تفسیر قرار می دهد که عملکرد مجموعه آن در منطق و فهم تفسیرگونه از بازشناسی مناسبات اجتماعی و سیاسی جدید را شامل می شود.
سپس دکتر پورفرد گفت: هنوز نواندیشی دینی در حال بازسازی پیشینه نظام و الگوی معرفتی و آسیب شناسی گفتمان خود است و حتی عملکرد و اندیشه فرهیختگان گفتمان خود را مورد نقد و بازنگری قرار داده اند و در حال حاضر با بازسازی لایه های پیچیده و درهم تنیده کنونی گفتمان نواندیشی مجدد در تمامی حوزه های معرفتی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و نیز جلوگیری از پراکندگی نیروهای مجدد به این معنی که ضمن داشتن کثرت در رد بناها، در اصول و مبانی وحدت داشته باشند، می توانند به حیات سیاسی و اجتماعی خود ادامه بدهند.
ایشان همچنین در ادامه سخنان خود به ارائه مبانی و مبادی آراء و اندیشه های فعالان نواندیشی مجدد دینی در جمهوری اسلامی، از جمله شهید مطهری، شهید بهشتی، شهید صدر و مقام معظم رهبری پرداخت.
در ادامه این نشست علمی، حجت الاسلام حسن دیبا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به این که در هر حرکتی، شناخت هدف، نقش اساسی در سمت گیری، شناخت لوازم و تاکتیک های حرکت دارد، بیان کرد در جریان نو اندیشی دینی ایران که اشخاص و خطوط فکری متنوع و متکثر آن را رهبری می کنند، تحلیل و بررسی این اهداف و مقایسه آنها با اهداف و رویکردهای روشنفکری حوزوی اهمیت بسیاری دارد.
این استاد دانشگاه، در ادامه، تعریف واضح و تعیین قلمرو علم و دین را از آسیب های روشنفکری حوزوی بیان کرد و گفت: حوزه در عرصه نظریه پردازی با توجه به مقتضیات زمان ضعیف است.
همچنین از دیگر نکات حائز اهمیتی که حجت الاسلام دیبا بدان اشاره کرد این بود که هنوز روشنفکری دینی در این مرز و بوم به یک جمع بندی نظاممند در زمینه اولویت بندی مسایل بنیادین در حوزه اندیشه دینی که مستقیما در سرنوشت جامعه تاثیر گذار باشد نرسیده است.
در خاتمه این نشست یک روزه، حضار به طرح سؤالات خود از اساتید مدعو پرداختند.
 نقل قول این متن | تعداد مشاهده :157 | چاپ
|
