|
روزنامه قدس: دوشنبه 21 دی 1388/ سید جواد میرخلیلی
دومین نشست از سلسله نشست های همایش روحانیت و انقلاب اسلامی با عنوان روحانیت و تجربه تحزب با سخنرانی آقای دکتر حمیدرضا ترقی، معاون امور بین الملل و عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی در اواسط دی ماه 1388 در محل مرکز همایش های دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد. در این نشست که به همت دبیرخانه همایش روحانیت و انقلاب اسلامی برگزار شد، دکتر ترقی با تبیین اهمیت ورود روحانیت به عرصه تحزب و سیاست، ضمن بیان دو دیدگاه سلبی و ایجابی به تاریخچه ورود روحانیت به سیاست در تاریخ معاصر پرداخت و آن را در چهار بخش ورود روحانیت و به طور خاص، مرحوم میرزای شیرازی به جنبش تنباکو، ورود روحانیت به نهضت مشروطه، ورود روحانیت به واقعه مسجد گوهرشاد و ورود روحانیت به نهضت ملی شدن نفت خلاصه کرد و گفت: جنبش تنباکو که یکی از موفق ترین جنبش های معاصر بود حاکی از جای گیری و حرکت مناسب علما در رابطه با این جنبش و نشان دهنده انسجام روحانیت بود که موجب انسجام مردم شد و حکم میرزای شیرازی، حکومت را وادار به عقب نشینی کرد.
آن گاه ایشان با بیان ورود روحانیت به نهضت مشروطه، به حرکت تشکیلاتی روحانیت و حرکت هماهنگ روحانیت در مشروطه کردن قدرت مطلقه شاه اشاره کرد و گفت بعدها اختلاف اینها در جای گزینی مشروعه به جای مشروطه و دو دستگی شان موجب اختلاف و به قدرت رسیدن رضاخان شد.
سپس این عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی به نحوه ورود روحانیت به واقعه مسجد گوهرشاد پرداخت و به آسیب شناسی عدم هماهنگی آنها در رابطه با این قضیه پرداخت و گفت روحانیت اصیل نمی توانست در این قضیه بی تفاوت باشد.
ایشان سپس با تبیین وضعیت ورود روحانیت به نهضت ملی شدن صنعت نفت گفت از آن جا که استبداد بیست ساله رضاخانی وجود داشت موجب شده بود که روحانیت نتواند یک جنبش فراگیر را در کشور به وجود آورد و ورود آیت الله کاشانی به عرصه سیاست، یک حرکت جدیدی بود که روحانیون جوانی هم حامی ایشان بودند که از جمله می توان به شهید نواب صفوی اشاره کرد. دکتر ترقی سپس گفت که پس از استعفای مصدق، تمام جریان های سیاسی به یک حرکت هماهنگ علیه شاه وارد شدند.
در ادامه، ایشان گفت بعد از این چهار موضع روحانیت، شاهد فراز و فرودهای روحانیت بودیم که می توان گفت همین باعث تجربه روحانیت و ورود به عرصه سیاست شد که دو دیدگاه در
بین علما به وجود آمد. دیدگاهی که دخالت دین در سیاست را تهدیدی برای دین می دانست و دیدگاهی که طواغیت را تهدید اصلی علیه دین اسلام تلقی می کرد.
آن گاه دکتر ترقی با بیان این مطلب که در این دو دیدگاه، عالمانی بودند که عده ای خواهان آلوده نشدن به سیاست بودند و عده ای دیگر خواهان اجرای یک نهضت ایدئولوژیکی و ورود به سیاست بودند که اعلام مرجعیت حضرت امام خمینی(ره) از سوی جامعه مدرسین و اقدام به تشکیلات حزبی، یکی از نمودهای این نوع دوم از ورود روحانیت به عرصه سیاست بود.
معاون امور بین الملل حزب مؤتلفه اسلامی با بیان این مطلب که از سال 1342 تا سال 1358 شاهد تشکیل حزب مؤتلفه اسلامی، تشکیل روحانیت مبارز و تشکیل حزب جمهوری اسلامی بودیم؛ گفت بنابراین می توان گفت رابطه روحانیت با سیاست و تحزب در بخش سلبی، این است که در بعضی از حرکت ها توانست موفق شود و در بعضی حرکت ها نتوانست موفق شود و این تجربه باعث شد که روحانیت وارد یک فاز جدید بشود. به گفته ایشان بعداً که روحانیت وارد مرحله ایجابی شد در این مرحله، شاهد استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی بودیم که در این جا روحانیت وارد تشکیل حزب جمهوری می شود که در آسیب شناسی ها به این نتیجه رسیدند که ضرورت تشکیل یک حزب و تشکل احساس می شود. به گفته دکتر ترقی، محصول کار بعدی روحانیت، این می شود که بعدها در مجلس اول و مراحل بعدی، حضور روحانیت توانست کارکردهای مثبت خود را نشان دهد.
آن گاه ایشان به بیان فرایند انقلاب اسلامی پرداخت و آن را در جهانی شدن اسلام، ایجاد جامعه اسلامی، تشکیل دولت اسلامی، تثبیت نظام جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی بیان کرد و به دیدگاه های مختلف در رابطه با تشکیل دولت اسلامی و نظرات گوناگون در رابطه با نقش مردم پرداخت و به نتایج سیاست- تحزب در اندیشه سیاسی مرحوم نائینی و حضرت امام خمینی(ره) پرداخت و نتایج سیاست- تحزب در اندیشه سیاسی نائینی را کنترل و تحدید و نظارت بر قدرت سیاسی، مطلق نبودن قدرت سیاسی، دموکراسی خواهی، تکثرگرایی، عدم دخالت دین در امور سیاسی و واگذاری امور غیر قضا و افتاء به مردم بیان کرد و آن گاه به نتایج سیاست و تحزب در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) پرداخت و آنها را در مواردی چون: ولایت مطلقه فقیه به نیابت از امام معصوم، نظارت خبرگان بر ولایت مطلقه فقیه، تأثیر دین و ایدئولوژی بر سیاست داخلی و خارجی، مردم سالاری دینی، فعالیت مشروط احزاب و رابطه خوب تحزب با ولایت فقیه دانست.
در ادامه این نشست علمی- تخصصی، دکتر ترقی به بیان راهکارها و راهبردهای خود برای حضور روحانیت در دهه چهارم انقلاب اشاره کرد و این موارد را بیان کرد:
وحدت روحانیت، پرورش متخصص از سوی روحانیت در عرصه های علوم سیاسی بر اساس فلسفه سیاسی اسلام، تدریس آگاهی سیاسی و علوم سیاسی در متون حوزه، تضارب، نقد و مطالعه آراء و افکار مختلف و نیز مطالعه دیدگاه های فلسفه سیاسی اسلام، ورود حوزه ها به مسائل سیاست داخلی و خارجی و … بر اساس ایدئولوژی و تنظیم متون علوم سیاسی دانشگاه ها بر اساس فلسفه سیاسی اسلام و آموزش و کادرسازی احزاب از سوی روحانیت.
در خاتمه این نشست، حضار به طرح سؤالات خود پرداختند.
 نقل قول این متن | تعداد مشاهده :172 | چاپ
|
