روزنامه جام جم: پنجشنبه 15 بهمن 1388 / سید جواد میرخلیلی

اشاره: وقتی وارد شهر مقدس قم می­شوی، گنبد طلایی حضرت معصومه(س)، آرامت می­کند و بی­اختیار غربت آقا اباعبدالله الحسین(ع) در ذهنت مجسم می­شود. کوچه­های سنتی شهر را طی می­کنی و نزدیکی­های حرم، سه راه بازار، و سرانجام به کوچه­ای می­رسی که سالیان سال، نفس قدسی مردی در آن استشمام می­شد و همسایگان و عاشقان را طراوت می­بخشید که اکنون، سر بر آستان خاک نهاده و حالا تو می­مانی و باز هم همان سادگی، خلوص و عشقی که از آن زمان و دیدار با مرجع بزرگ تقلید شیعیان، مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی در همین مکان ساده و محقر به یاد داشتی.

اتاق­های سنتی که خاص بیوت مراجع است را طی می­کنی تا به اتاقی می­رسی که قرار است با فرزند بزرگوار ایشان، یعنی حضرت آیت الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی، عضو محترم جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، استاد درس خارج حوزه و رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام گفت­و­گو کنی. هر چند ایشان، چندان اهل مصاحبه و گفت­و­گو نیست، اما دعوت روزنامه جام جم را می­پذیرند.

با هم گفت­و­گوی اختصاصی ایشان با روزنامه جام جم در خصوص علل قیام امام حسین(ع) را می­خوانیم.

*. با تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید، می­خواستم به عنوان اولین سؤال، ارزیابی حضرت­عالی را در باب علل قیام امام حسین(ع) بدانم و این­که تحلیل شما در باب علت­هایی که موجب وقوع حادثه کربلا و قیام سید الشهدا(ع) شد، چیست؟

بحث از علل قیام اباعبدالله الحسین(ع)، بحث بسیار مهمی است که جنبه­های گوناگونی دارد. و انسان از هر جنبه­ای بخواهد بررسی بکند بحث­های طولانی را به دنبال دارد و اساساً این سؤال برای جامعه بشری مطرح هست و برای مسلمان­هایی که بعد از این حادثه، تاریخ را ملاحظه می­کنند که چرا اباعبدالله الحسین(ع) قیام کرد.

بنده ابتدائاً عرض می­کنم که آرای مختلفی در تحلیل قیام امام حسین(ع) وجود دارد. برخی قائلند که اباعبدالله الحسین(ع)، فقط برای شهادت، خودش و اصحابش و اهل بیتش را به میدان آورد. برای این­که به این مرتبه عالیه از شهادت برسد. وقتی ما تاریخ را ملاحظه می­کنیم از خود زمان پیامبر اکرم(ص) می­بینیم که نبی اکرم(ص)، شهادت اباعبدالله الحسین(ع) را

یا این­که امیرالمؤمنین(ع) وقتی در نزدیکی فرات قرار داشتند اشاره می­کردند هاهنا هاهنا. و اشاره می­کردند به سرزمین کربلا و به بعضی از اصحابشان فرمودند که در آن­جا فرزندم حسین با زبان تشنه و با لبان تشنه کشته خواهد شد، و فرزندان او را خواهند کشت.

شهادت اباعبدالله الحسین(ع)، یک امر بسیار روشنی بوده است. پیامبر(ص) فرموده، امیر­المؤمنین(ع) فرموده، و خود امام حسین(ع) در این حرکت در قدم به قدم بر طبق آن­چه امام زین العابدین(ع). در کتاب کشف الغمّه، می­فرماید در این حرکتی که ما از مکه به عراق داشتیم  به هر منزلی که می­رسیدیم امام حسین(ع) قضیه شهادت یحیی بن زکریا را یادآوری می­کرد. خب، اینها روشن بوده است.

این­که ما بگوییم حادثه عاشورا فقط برای این بود که امام حسین(ع)، اولادش و اصحابش به درجه شهادت برسند، این یک تحلیل است.

تحلیل دیگر، این است که اباعبدالله الحسین(ع) برای تشکیل حکومت حرکت کرد. برای این­که حکومت را از دست بنی امیه خارج بکند و یک حکومت صالحی را به پا بکند. خب، ببینید یکی از امتیازات دین اسلام این است که این دین، مدعی تشکیل حکومت است. یعنی ما در تاریخ نداریم که انبیای گذشته، حکومت تشکیل داده باشند. چون دین اسلام، دین جامع است و باید تشکیل حکومت، یکی از جزئیات این دین باشد. یعنی همان­طور که یکی از واجبات ما، نماز، روزه و حج است، یکی از اموری که لازم و واجب هست این است که حکومت اسلامی تشکیل داده شود. و اگر بگوییم که دین نمی­تواند حکومت کند و دین، چیزی به نام حکومت ندارد اساساً معنای آن، این است که ما دین را یک دین ناقصی معرفی بکنیم. روی این اساس تحلیل بکنیم به این­که بگوییم که امام(ع) برای تشکیل حکومت آمدند؛ در حالی­که برای تمام آن کسانی­که با حضرت(ع) صحبت می­کردند مثل ابن عباس، محمد بن حنفیه و دیگران، همه می­دانستند که به هیچ وجه، امکان تشکیل حکومت برای حضرت نیست. یعنی این مسئله نه فقط برای امام حسین(ع) روشن بود، بلکه برای همه روشن بود. در آن جو خفقان و ظلم و ستم بنی امیه، مردم به دنبال دین و پیاده شدن و اجرای احکام دین نبودند و به تعبیر حضرت: الناس عبید الدنیا. حالا این که بیاییم بگوییم حضرت با اینها می­خواست تشکیل حکومت بدهد، خیر! برای همه روشن بود که تشکیل حکومت نیست.

تحلیل سوم این است که بگوییم این یک امر الهی بوده و یک امر خاص و دستور شخصی بوده است و بگوییم اباعبدالله از طرف خداوند تبارک و تعالی، یک مأموریت شخصی داشته و باید این راه را برود. حالا این سؤال مطرح می­شود که اگر در آن زمان، امام دیگری بود و حاکم و ولی واقعی، شخص دیگری بود، این دستور را نداشت؟

بنابراین، روشن است که نمی­توانیم این را به عنوان یک دستور خصوصی و شخصی تلقی کنیم؛ برای این­که هر امام دیگری جای ایشان بود باید این حرکت را انجام می­داد؛ لذا امام می­فرماید بر همه واجب است.

بنابراین به نظر می­رسد که نمی­شود علت واقعی و مهم قیام امام را در مسئله شهادت فقط، تشکیل حکومت و یا به عنوان یک امر و دستور شخصی تلقی کنیم. آن­چه به نظر می­رسد این­که است که اباعبدالله ملاحظه کرد آن­چه پیامبر اکرم(ص) به بشریت به عنوان دین اسلام عرضه کرد، آن­چه را به عنوان شاکله و هویت دینی از راه قرآن و از راه سنت پیامبر به جامعه ارزانی داشته بود، از اعتقادات، احکام و اخلاق، همه در حال از بین رفتن بود.

*. یعنی هویت جامعه دینی زمان پیامبر(ص) تغییر ماهیت داد؟!

دقیقاً! بعد از رحلت پیامبر(ص) آنها که حاکم وقت بودند، ولو صلاحیت حکومت و ولایت را نداشتند، به حسب ظاهر، نماز را برپا می­کردند، به حسب ظاهر، رعایت حدود اسلامی می­کردند، اما از زمان خلیفه سوم، زمانه خیلی تغییر کرد. بی­ بند­ و باری­ها، حیف و میل­ها، ظلم­ها، مخصوصاً بعد از شهادت علی(ع)، به حد اعلی خودش رسید، حقوق مردم رعایت نمی­شد، ظلم و اختناق به حدی بود که هیچ کس جرأت اعتراض نداشت و او را حبس و در بند می­کردند و یاران بسیاری از اینها را همچون ابوذر و سایرین به شهادت رساندند. در زمان معاویه، افرادی بودند که اسمشان در کتب رجال هم آمده است، اینها پول می­گرفتند تا آیاتی را که در شأن علی بن ابی طالب بوده را به مردم این­گونه بازگو کنند که در شأن دیگران نازل شده است. ببینید چقدر تغییر ماهیتی در افراد پیدا شده است. باز هم معاویه یک مختصری از ظواهر را رعایت می­کرد، اما رسید به این مسئله که معاویه با نیرنگ و تطمیع و زور به دنبال این بود که در زمان خودش برای یزید بیعت بگیرد و او را به عنوان ولایتعهدی خودش معرفی کند. خب، یزید، جوانی بود که هیچ ظاهری از دین را حفظ نمی­کرد، فسق علنی داشت، قماربازی داشت، شرب خمر علنی داشت. یعنی آن محرماتی که قرآن نسبت به آنها اهتمام ورزیده، او با تمام اینها به مخالفت برخواست. شما ببینید وقتی چنین فردی بخواهد حاکم مسلمین بشود دیگر چه چیزی از دین باقی می­ماند. با وجود یزید، وضعیت به سویی پیش می­رفت که اسمی از دین هم نباشد. یعنی آن­چه معاویه آرزو داشت که زمانی برسد که شهادت به نبوت پیامبر از مأذنه­ها برداشته شود، دنبال این بود. در زمان یزید، یهودی­ها و مسیحی­ها، سیاست اصلی دربار یزید را تعیین می­کردند و اینها در بارگاه حضور داشتند. یزید، این خصوصیات را داشت و در زمان او، اسلام کاملاً داشت رو به سوی اضمحلال می­رفت. امام حسین(ع) دید تمام زحماتی که پیامبر(ص) و علی(ع) کشیدند در حال از بین رفتن است و اصلاً از بین رفت.

بنده می­خواهم عرض کنم که اگر انسان، اوضاع و شرایط زمان اباعبدالله را مشاهده کند و این­که حضرت چرا قیام کرد برای این که دید همه چیز دین از بین رفت. از دین، حتی اسمش هم نماند. کسی مثل یزید بیاید جای پیامبر بنشیند. اگر حاکمی مشرک، کافر و فاسد شد به تدریج در بدنه جامعه تأثیر می­گذارد. حالا ببینید یزید اگر می­خواست به اسم اسلام، یک چیزهایی را بیاورد و کم کم می­خواست این کارها را بکند؛ در این صورت دیگر چه چیزی از اسلام باقی می­ماند. یعنی ما می­توانیم علت اساسی قیام امام حسین(ع) را در این خلاصه کنیم که حضرت مشاهده کرد که همه مظاهر و ابعاد دین از بین رفته است و الان برای احیای دین غیر از حضور در صحنه، هیچ راهی وجود ندارد. وقتی ولید، حضرت را به استانداری دعوت کرد، دو راه جلوی حضرت گذاشت: یا بیعت یا قتل. محققین باید به این مسئله توجه داشته باشند که حضرت، غیر از این دو راه، هیچ راه دیگری نداشتند. بعد که حضرت وارد مکه شدند عده­ای به حضرت پیشنهاد کردند که مکه محل امن است و من دخله کان امنا. و به او گفتند اگر شما این­جا باشید هم با یزید بیعت نمی­کنید و هم آنها نمی­توانند به شما دسترسی پیدا کنند. حضرت فرمودند من در خانه هر جنبنده­ای که باشم اینها من را پیدا می­کنند و به قتل می­رسانند و اگر من در این­جا باشم اینها می آیند و هتک حرم می­کنند و حرمت حرم را از بین می­برند. من به این خاطر با یزید مبارزه می­کنم که او هتک دین می­کند؛ بنابراین نمی­خواهم هتک خانه خدا شود. از این رو بلافاصله از آن­جا بیرون آمد و فرمودند اگر من در بیرون آمدن از مکه عجله نکنم اینها من را خواهند گرفت و در همین­جا به قتل خواهند رساند.

من نظرم این است که ما نیاییم قیام اباعبدالله را فقط در یک بعد خلاصه کنیم بگوییم بعد شهادت، تشکیل حکومت و بگوییم یا دستور ویژه خداوند به این که انّ الله شاء ان یراک قتیلا. بلکه به نظر می­رسد که حضرت با دیدن تزلزل در دین و به منظور احیای دین قیام کرد.

*. سؤالی که در این­جا پیش می آید، این است که چطور با این­که حضرت امام حسین(ع)، ده سال از زمان خود را در دوران معاویه به سر کردند و همزمان بودند، چرا ایشان در آن موقع قیام نکرد و علیه ظلم و ستم معاویه نشورید؟

در زمان معاویه، برخی از ظواهر دین محفوظ مانده بود. و باز نکته اساسی حرکت از قضیه بیعت با یزید است. شما ببینید اگر اباعبدالله می آمد ولو با اجبار و یا به حسب شرایطی که اقتضا می­کرد و از روی اضطرار با یزید بیعت می­کرد؛ آن وقت همین بیعت باعث می­شد که دین به طور کلی از بین برود و هیچ چیزی از آن باقی نماند.

در همان اولین جمله­ای که حضرت دارند می­فرماید: یزید، کسی است که در علن، فسق و فجور انجام می­دهد. یعنی یک حاکمی که حتی به حسب ظاهر هم رعایت این چیزها را نمی­کند. در این­که به این چیزها اعتقادی نداشت روشن بود. به این چیزها اصلاً اعتقادی نداشت. یزید در شعر معروفی گفته بود: و لا خبر جاء و لا وحی نظر. گفته بود نه وحی بوده و نه چیز دیگر. او اصلاً اعتقادی به اینها نداشت. وی فسق علنی داشت.

اگر حضرت سید الشهدا(ع) که نوه رسول خدا است، با چنین کسی که فسق علنی داشت و هیچ چیزی از دین را قبول نداشت، بیعت می­کرد، دیگر چیزی از اسلام باقی نمی­ماند و معنای آن، ختم اسلام و از بین بردن کل اسلام و دین بود. لذا امام در این­جا راه دوم را که همان قتل و شهادت بود را انتخاب کردند و نه بیعت با چنین شخصی را که موجب از میان رفتن دین اسلام شود.

*. حضرت در هنگامی که می خواستند از مدینه به سوی مکه حرکت کنند در وصیتنامه­ای به برادرشان محمد بن حنفیه نوشتند که هدف من از این سفر، امر به معروف و نهی از منکر است، نقش این عنصر در قیام امام حسین(ع) را چگونه می­توان ارزیابی و تحلیل کرد؟

برای پاسخ به سؤال شما، بنده کلماتی را که اباعبدالله به اصحابشان فرمودند بیان می­کنم. حضرت، کلماتی را از پیامبر نقل کردند که:.اگر کسی سلطان جائری را دید یک محرمات الهی را حلال می­شمارد، عهد خدا را می­شکند، با سنت پیامبر مخالفت می­کند، به مردم ظلم می­کند، و کسی نیاید با این حاکم مخالفت کند، کان حقّاً علی الله ان یدخله مدخله؛ این دیگر بر خدا لازم است که به آتش جهنم بفرستد.

در مورد بخشش الهی، این گناهان شخصی، حقّاً علی الله نیست که خدا، ما را به جهنم داخل بکند. اگر خدای ناکرده، کسی دروغی گفت، غیبتی کرد، این استحقاق جهنم را دارد، اما در روز قیامت ممکن است خداوند از او بگذرد، اما ما یکسری محرّماتی داریم، مثل خود شرک که خداوند می­فرماید: انّ الله لایغفر ان یشرک به، یکسری محرماتی داریم که به هیچ وجهی خداوند از آن اغماض نخواهد کرد. یکی از آنها همین مسئله است، اگر انسان ببیند یک حاکم، به نام اسلام، این عهد خدا را می­شکند، ظلم می­کند، مخالفت با پیغمبر می­کند، و امثال اینها، و انسان سکوت محض بکند، این جایی است که دیگر جای بخشش در قیامت ندارد: کان حقّاً علی الله. یعنی مسلّماً و قطعاً خدا این کار را انجام می­دهد. و بعد می­فرماید و انّ هولاء؛ کسانی که در برابر حاکم ظالم سکوت می­کنند، قد لزموا طاعه الشیطان، اینها از ملازمین شیطان هستند، و افرادی هستند که اطاعت شیطان می­کنند و ترکوا طاعه الرحمن، اطاعت خدا را کنار می­گذارند، و اظهروا الفساد، فساد را زیاد می­کنند، و اطّلوا الحدود، اینها حدود را تعطیل می­کنند، و احلّوا حلال الله و حرّموا حرامه، بعد امام حسین(ع) می­فرماید این کلام پیغمبر است و بعد به مردم می­فرماید ایها الناس! چه کسی در میان جامعه، در زمان ما، احقّ و سزاوارتر از من است که به این کلام رسول خدا عمل کند. من انا احقّ من غیّر؟ چون آن­جا پیامبر فرمود فلن یغیّر علیه بفعل و لاقول، می فرماید من سزاوارتر از همه شما هستم به این که به این کار عمل کنم.

*. پس مسلّماً ثابت می­شود که یک دستور شخصی نبوده؟

بله! ببینید وقتی ما این جملات را می­بینیم روشن می­شود که مسئله، دستور، شخصی نبوده؛ چون می­فرماید من رآی سلطاناً  جائراً؛ یعنی همه مردم باید مخالفت بکنند و این دستور اختصاص به من نوه پیامبر ندارد، ولی من سزاوارترم. من برای حفظ سیره پیامبر و جدّ خودم و دین جدّ خودم، تکلیفم از شما بیشتر است. این تکلیف برای من از شما بیشتر است، اما معنایش این نیست که شما تکلیف ندارید، بلکه شما هم تکلیف دارید و همه باید به این تکلیف عمل بکنند؛ بنابراین، چون هیچ معروفی بالاتر از دین نیست و هیچ منکری بالاتر از تغییر دین نیست. با روی کار آمدن یزید، دین کاملاً تغییر پیدا می­کرد و هیچ منکری بالاتر از این نبود؛ لذا اباعبدالله همین را به عنوان یکی از ملاک­های قیامشان قرار دادند.

اباعبدالله می­فرماید: ما الامام الاّ العامل بالکتاب؛ یعنی آن کسی­که می­خواهد امام مسلمین باشد، باید عامل به کتاب باشد. باید و القائم بالقسط و داع بالدین الحق و الحابس نفسه علی ذات الله؛ یعنی آن کسی­که می­خواهد خلیفه مسلمین باشد او باید کتاب را بفهمد، قرآن را بفهمد. یزیدی که یک نقطه از قرآن را نمی­فهمد چطور می­خواهد خلیفه مسلمین باشد؟ یزیدی که تمام زندگی­اش را فسق و فجور و ظلم و جور تشکیل داده، چگونه می­تواند خلیفه مسلمین باشد؟

در زمان غیبت، وقتی ما می­خواهیم بگوییم افرادی به عنوان نوّاب عامه حضرت ولی عصر(عج) هستند، اینها هم باید در یک مرتبه نازل­تری، این عناوین را داشته باشند و عنوان مهمش، والحابس نفسه علی ذات الله، یعنی جز خدا، هیچ چیزی در زندگی او نباشد. خواب او، خوراک او، حرف او، نگاه او، تمام اینها رنگ خدایی داشته باشد، هیچ­گاه به فکر این­که خودش را برتر از دیگران بداند، هیچ­گاه به فکر این­که زور و ظلم به دست او محقق شود، اصلاً به این فکرها نباشد. در هر قضیه­ای و در هر واقعه­ای ببیند خدا چه می­خواهد.

اینها چیزهایی است که انسان وقتی در آن دقت بکند می­تواند فلسفه قیام اباعبدالله را بفهمد.

*. چگونه جامعه اسلامی زمان پیامبر(ص) که از اساس، تغییرات بنیادینی نسبت به دوران جاهلیت پیدا کرده بود، و سنت­های حاکم بر آن، اسلامی شده بود و توسط پیامبر(ص)، ارزش های اسلامی بر آن حاکم شده بود، مجدداً و بعد از گذشت پنجاه سال از رحلت ایشان، به همان وضع سابق دچار می­شود و رو به انحطاط می­نهد؛ و یا این­که نقل شده که سرهای شهدا را در کوفه گرداندند؛ آن هم شهر کوفه­ای که بیست سال قبل از این حادثه، علی بن ابی طالب(ع)، حاکم آن شهر بود؟ چه بر سر این جامعه آمده که چنین تغییر ماهیت می­دهد و به وضعی دچار می­شود که عزیزترین فرزندان و دوستداران اهل بیت را در نیم روز در صحرای کربلا با لبان تشنه و با آن وضع به شهادت می­رسانند؟ و حتی بعداً در کوفه و شام، کاروان اسرا را خارجی خطاب می­کنند؛ بدین معنا که بر مثلاً یزید خروج کرده­اند و بنابراین از دین خروج کرده­اند؟

عامل اصلی وقوع حادثه عاشورا در همان انحرافیست که بعد از رسول خدا به وجود آمد. ببینید وقتی آن کسی­که بعد از پیامبر بر مسند ایشان نشست، آن صفاتی را که باید وصی پیامبر داشته باشد، نداشت. از همان­جا انحراف آغاز شد. تا خلفای اول و دوم که در زمان آنها تا حدی ظواهر دین رعایت می­شد، اما در زمان خلیفه سوم، مسئله خیلی گسترده شد. طمع ورزی­ها؛ عده­ای افتادند دنبال دنیاطلبی، مقام­طلبی، جمع کردن ثروت و ثروت­اندوزی؛ اینها یکطرف و از سوی دیگر، فاصله گرفتن از کسی که ولی خداست. بیست و پننج سال از امیرالمؤمنین علی(ع) فاصله گرفتند و از نعمت او محروم بودند. دیگر به دنبال این نبودند که حرام و حلال خودشان را از امیرالمؤمنین بگیرند و سؤال کنند.

شما ببینید برخی از مسائلی که در زمان رسول خدا مسلّماً جزء احکام بوده که پیامبر(ص) آورده، اما بعداً مشاهده کردیم که اینها از بین رفت و تغییر پیدا کرد. یعنی بعد از رحلت پیغمبر(ص)، مسئله تحریف در دین، آرام آرام آغاز شد. تفسیر به رأی قرآن نیز آرام آرام شروع شد. جداکردن مردم از ولی خدا به وجود آمد و این همین­طور، تا زمان خلیفه سوم گسترش پیدا کرد و بعد از او هم، معاویه به بهانه این­که ما در مرز روم هستیم و با قیصر و کسری و امثالهم ارتباط داریم، یک تشریفات بسیار عجیب و غریبی را برای خودش و هواداران خودش درست کرده بود.

برای از بین رفتن ارزش ها، پنجاه سال، زمان زیادی است. یعنی اگر کسی در رأس جامعه­ای قرار گیرد و این بخواهد ارزش­ها را از بین ببرد، در مدت کمتر از این هم می­تواند از بین ببرد. ارزش­ها را در جامعه، اینها از بین بردند. یعنی لزوم تبعیت از امام که در صریح قرآن آمده(اطیعوالله و اطیعوالرسول و اولی الامر منکم)، را از بین بردند و مردم گرفتار حاکمی شدند که باب دنیا، دنیاطلبی و دنیاخواهی را بین مردم رواج داد؛ به طوری که باز همان عاملی که سبب شد مردم کوفه را از اباعبدالله جدا کند با این­که می­دانستند اباعبدالله به حق می­گوید. اما چطور شد که همین مردمی که می­دانستند یزید، صلاحیت ندارد و امام حسین(ع) بر حق است، نامه هم به او نوشتند، اما حضرت را رها کردند؟ فقط مسئله این بود که واقعاً مردم و مجموعه جامعه با جداشدن از ولی خدا، از ارزش­های دینی جدا شده بودند. وقتی از ارزش­ها جدا شدند، دیگر این مردم را به هر سمتی می­توان کشاند.

*. چرا این قدر اسلام روی مسئله امامت تکیه دارد؟ آیا امامت برای این است که ما فقط یک پیوند قلبی با یک کسی که وصی پیامبر است داشته باشیم، همین پیوند قلبی و حبّ کافی است؟ یا این­که نه!؟

 این­که اسلام می­گوید ما نودی بشیء مثل ما نودی بالولایه؛ برای این است که اگر ما ارتباطی با ولایت داشته باشیم، می­توانیم به مجموعه دین، مجموعه ارزش­ها و مجموعه دستورات خدا برسیم و عمل کنیم. و اگر ارتباط با ولایت نداشته باشیم به هیچ کدام از اینها نمی­توانیم برسیم. با ارتباط با ولایت ائمه معصومین است که انسان می­تواند دین، قرآن و دستور صحیح داشته باشد و به وقت جنگ هم بتواند وظیفه خودش را انجام دهد.

بنابراین، آن بدعتی که بعد از رسول خدا نهاده شد و به وسیله آن، مردم را از ولیّ اصلی خدا و دین جدا کردند، عاشورا را به وجود آورد.

*. درس­ها و عبرت­هایی که حادثه عاشورا برای جوامع اسلامی و به خصوص جامعه اسلامی ما در بر دارد، چیست؟

حادثه عاشورا، برای همه بشریت درس است. الان، غیر مسلمان­ها هم اباعبدالله الحسین(ع) را یک الگوی همیشگی برای خودشان قرار می­دهند، اما به طور قطع و مسلّم، مسلمانان و به طور خاص شیعیان باید از این حادثه در تمام ابعاد زندگی شان استفاده کنند.

اولاً ببینید اولین درسی که حادثه عاشورا به ما می­دهد این است که انسان برای خدا، باید جانش را فدا کند. یک انسانی که در جامعه است، اگر به فکر دین نباشد، نمی­شود که اسم خودش را مسلمان بگذارد. چطور می­شود که پیغمبر ما بفرماید من سمع رجلاً ینادی یاللمسلمین فلم یجبه فلیس بمسلم. اگر یک مردی و یا یک مرد غیر مسلمانی استغاثه و فریاد بزند و کمک بطلبد و انسان، جواب او را ندهد انسان مسلمان نباشد، اما یک انسانی ببیند دین در حال از بین رفتن است؛ در هر زمانی، بی­تفاوت باشد. اولین و مهم­ترین درسی که عاشورا به ما می­دهد این است که مسلمان نباید نسبت به دین بی­تفاوت باشد. باید خودش را، مالش را، خانواده خودش را، همیشه آماده کند تا اگر زمانی لازم شد، فدای دین بشود. و این هم باز به مسئله ولایت بر می­گردد. پیوند با ولایت، انسان را به این مرحله می­رساند. بنده در بعضی از سخنرانی هایم هم گفته­ام امام خمینی(ره)، چرا توانست انقلاب بکند؟ برای این­که ولایت ائمه معصومین را در اعلا درجه­اش باور کرده بود و داشت. ارتباط عمیق داشت؛ به حدی که اگر می­دید که وظیفه­اش است که برای آن جانش را هم بدهد، آمادگی داشت. این درس اولی است که به ما داده می­شود. و بسیار درس مهمی است. در این درس، پیام و درس برای عموم جامعه است.

درس دوم این است که خدای نکرده، خواص، توقف پیدا بکنند. مسئولیت خواص، همیشه به مراتب از مسئولیت توده مردم بیشتر بوده است. اگر در زمان اباعبدالله الحسین(ع)، خواص در آن زمان، کنار نمی­کشیدند و اینها حضور پیدا می­کردند و عوام را آگاهی می­دادند، شاید نیاز نبود که در عالم وجود، این حادثه به این عظمت محقق شود.

*. وظیفه خواص در این­گونه شرایط چیست؟ و به خصوص در زمان ما و در جامعه امروزین ما وظیفه آنها را چگونه می­توان ارزیابی کرد؟

ببینید خواص باید درک بکنند که همیشه در هر زمانی، دین و محور دین در کجا قرار دارد و مردم را متوجه کنند؛ مخصوصاً در زمان ما. اگر در زمان اباعبدالله، انگیزه برای تحریف دین بود، الان صدها مرتبه انگیزه بیشتر است. اگر در آن زمان برای حذف اسلام، خیلی انگیزه بود، الان به مراتب بیشتر است. امروز توطئه­ها، دسیسه­ها و برنامه­های فراوانی است که مردم را از اساس اسلام جدا بکنند.

آنها به این نتیجه رسیده­اند که اگر بخواهند به هدفشان برسند باید عزاداری اباعبدالله را از مردم بگیرند.

بنابراین، هم خواص ما باید توجه داشته باشند، مردم را آگاه بکنند، حضور در صحنه داشته باشند و حتی اولین کسانی که می­توانند مصداق حدیث رسول الله(من رآی سلطاناً جائراً مستحلّاً لحرم الله) باشند و در درجه اول بفهمند، خواص هستند. پس معلوم می­شود که وظیفه آنها بیشتر است. و من امیدوارم که در زمان ما هم خواص همان طوری که در گذشته عمل کردند، الان هم ان شاء الله همان طور عمل کنند.

*. با تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید.

بنده هم از شما و همکاران خوبتان در روزنامه جام جم جهت پرداختن به این مباحث تشکر می­کنم.

نظرات (1)

اظهار نظر کنید

لطفا موضوع نظر را مرتبط با موضوع متن انتخاب کنید. درگیریهای لفظی شخصی حذف خواهد شد. لطفا از قسمت نظرات جهت تبلیغ سایت یا بلاگ خود استفاده نکنید . اینگونه نظرها حذف خواهد شد. فقط کافیست که مرورگر خود را Refresh کنید تا کد امنیتی جدید ظاهر شود قبل از اینکه بر روی کلید 'ارسال' کلیک کنید به خاطر داشته باشید که این کار فقط وقتی نیاز میشود که شما کد امنیتی را اشتباه وارد کرده باشید.
نام :*
پست الکترونیکی :
آدرس سایت یا بلاگ :
موضوع :
BBCode:
متن نظر :*
کد رمز :*
	اگر نظر جدیدی وارد شد به پست الکترونیکی من فرستاده شود.